အထက်လှန်အောက်လျှောရောဂါ (Gastroenteritis) ဆိုသည်မှာ

အခုရက်ပိုင်းတွင် အဖြစ်များနေသည့် အထက်လှန်အောက်လျှောရောဂါသည် အစားအသောက် သို့မဟုတ် ရေမှတစ်ဆင့် ခန္ဓာကိုယ်ထဲသို့ ဝင်ရောက်လာသော ဘက်တီးရီးယား (Bacteria) သို့မဟုတ် ဗိုင်းရပ်စ် (Virus) များကြောင့် အူလမ်းကြောင်း တစ်လျှောက် ရောင်ရမ်းပြီး ဝမ်းလျှောခြင်းနှင့် ပျို့အန်ခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေသည့် ရောဂါတစ်မျိုး ဖြစ်ပါသည်။

Shutterstock

အခြားရောဂါလက္ခဏာများ

• ကိုယ်ပူဖျားခြင်း
• အစားအသောက်ပျက်ခြင်း
• ဗိုက်နာခြင်း၊ ဗိုက်အောင့်ခြင်း
• ခြေလက်များ ညောင်းကိုက်ခြင်း
• ခေါင်းကိုက်ခြင်း

ရောဂါဖြစ်ပွားလာပါက လုပ်ဆောင်ရမည့်အချက်များ

အထက်လှန်အောက်လျှောရောဂါ ဖြစ်ပွားလာပါက အောက်ပါအချက်များကို လိုက်နာ၍ ဂရုစိုက်သင့်ပါသည်။

1. အနားယူခြင်းနှင့် အစားအသောက်:
   • အပင်ပန်းမခံဘဲ ကောင်းကောင်းအနားယူပါ။
   • အစာကြေလွယ်သည့် အစားအစာများ (ဥပမာ- ထမင်းပြုတ်၊ ဂျုံယာဂု) ကိုသာ ရွေးချယ်စားသုံးပါ။
2. ရေဓာတ်ဖြည့်တင်းခြင်း (Rehydration):
   • ဝမ်းလျှောခြင်းနှင့် အန်ခြင်းကြောင့် ကုန်ဆုံးသွားသော ရေနှင့်ဆားဓာတ်ကို ပြန်လည်ဖြည့်တင်းနိုင်ရန် ဓာတ်ဆားရေ (ORS) များကို မကြာခဏ များများ သောက်ပေးပါ။
3. ဆေးဝါးကုသမှု:
   • အထက်လှန်အောက်လျှောရောဂါသည် ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် ဖြစ်ပွားခြင်းက ပိုများသောကြောင့် မိမိသဘောနှင့် မိမိ ပိုးသတ်ဆေး (Antibiotics) သောက်သုံးခြင်းကို လုံးဝမပြုလုပ်သင့်ပါ။ ဆရာဝန်၏ ညွှန်ကြားချက်များဖြင့်သာ သောက်သုံးပါ။
4. ကူးစက်မှု ကာကွယ်ခြင်း:
   • ရောဂါလက္ခဏာများ သက်သာပြီး (၄၈) နာရီ မပြည့်မချင်း ရောဂါသည် တခြားသူများကို ကူးစက်လွယ်သည်။
   • ရောဂါဖြစ်နေစဉ်အတွင်း အပြင်မသွားဘဲ အိမ်တွင်သာ နားနေသင့်ပြီး၊ လက်ကို ဆပ်ပြာဖြင့် မကြာခဏ ဆေးကြောပေးရပါမည်။

ဆေးရုံအမြန်ဆုံးပြသရမည့် အခြေအနေများ

အောက်ပါလက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်လာပါက ရောဂါသည် ပြင်းထန်လာနိုင်သောကြောင့် နီးစပ်ရာ ဆရာဝန် သို့မဟုတ် ဆေးရုံသို့ အမြန်ဆုံး သွားရောက်ပြသပေးရပါမည်။

• မူးဝေခြင်း သို့မဟုတ် သတိလစ်သကဲ့သို့ ဖြစ်လာခြင်း
• ဝမ်းထဲတွင် သွေးပါလာခြင်း
• ဆီးသွားခြင်း လုံးဝရပ်တန့်သွားခြင်း သို့မဟုတ် ဆီးနည်းခြင်း
• အဖျား 38°C (100.4°F) ကျော်လွန်နေခြင်း

ကာကွယ်ခြင်း နည်းလမ်းများ

အထက်လှန်အောက်လျှောရောဂါမဖြစ်အောင် ကာကွယ်နိုင်ရန်အတွက် အောက်ပါတို့ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပါ။

1. အစားအသောက် သန့်ရှင်းလတ်ဆတ်မှု:
   • ပူပြင်းသော နွေရာသီတွင် အစားအစာများသည် လျင်မြန်စွာ ပုပ်သိုးလွယ်သောကြောင့် အစားအသောက်များ သန့်ရှင်းလတ်ဆတ်မှု ရှိမရှိ သေချာဂရုစိုက် ရွေးချယ်စားသုံးပါ။
   • ယင်နားစာများ၊ သက်တမ်းလွန် (Expiry Date ကျော်လွန်) သွားသည့် အစားအစာများကို လုံးဝမစားမိအောင် အထူးဂရုစိုက်ရပါမည်။
2. သေချာစွာ ချက်ပြုတ်စားသုံးခြင်း:
   • အစားအစာများကို သေချာကျက်အောင် ချက်ပြုတ်ပြီးမှ ပူပူနွေးနွေး စားခြင်းကသာလျှင် အကောင်းဆုံး ဖြစ်ပါသည်။
3. လက်သန့်ရှင်းရေး (Hand Hygiene):
   • လက်ကို မကြာခဏ ဆပ်ပြာဖြင့် စင်ကြယ်အောင် ဆေးပေးရန် လိုအပ်ပါသည်။
   • အထူးသဖြင့် အစားအစာများ မပြင်ဆင်မီ၊ အစာမစားမီနှင့် အိမ်သာတက်ပြီးချိန်များတွင် ပိုပြီး ဂရုစိုက် ဆေးကြောပေးရပါမည်။

အထက်ပါ အချက်အလက်များကို လိုက်နာကျင့်ဆောင်ခြင်းဖြင့် ရောဂါဖြစ်ပွားနေသူကို ဂရုတစိုက် စောင့်ရှောက်ပေးနိုင်မည့်အပြင် မိမိကိုယ်တိုင်၊ မိသားစုနှင့် မိတ်ဆွေများအတွက်ပါ အထက်လှန်အောက်လျှောရောဂါဘေးမှ ကာကွယ်နိုင်မည်ဖြစ်ပါသည်။